Schrif­te­lijke vragen Rechtszaak vervroegde sluiting kern­re­actor Tihange en veront­rus­tende toename scheurtjes kern­re­actor Doel na onjuist FANC-rapport


Indiendatum: 9 sep. 2020

Geachte Commissaris van de Koning,

Afgelopen week kwam de rechtbank te Brussel tot het oordeel dat de kernreactor Tihange 2 niet vervroegd buitenwerking gesteld wordt. Dit ondanks duizenden scheurtjes in het reactorvat, een jarenlang aanslepende rechtszaak en internationale zorgen uit Luxemburg, Duitsland en Nederland. De Partij voor de Dieren-fractie onderschrijft deze zorgen. Immers, er zijn geen andere gevallen bekend van nog gebruikte kernreactoren die waterstofvlekken vertonen, behalve die in België. Onder hoogradioactieve straling nemen deze waterstofvlekken alleen maar toe, dat leidt tot het sneller breekbaar worden van de stalen reactorvaten. Deze kernreactors in Tihange staan hemelsbreed op 30km van de Nederlandse grens. Dit leidt bij de Partij voor de Dieren-fractie dan ook tot de volgende vragen aan u als Commissaris van de Koning (hierna: CdK), gelet op uw taken en bevoegdheden als rijksorgaan op het gebied van rampenbestrijding en crisisbeheersing.

Vraag 1) Heeft de CdK kennisgenomen van dit vonnis? Kan hij zich vinden in de overwegingen van de rechtbank Brussel om de kernreactor Tihange 2 niet vervroegd buiten werking te stellen, ondanks duizenden scheurtjes in de kernreactor?

Vraag 2) Veel informatie over de kernreactoren is er niet. Hierop berust veelal geheimhouding. Weliswaar werden de eisers ontvankelijk verklaard, maar deze konden niet voldoen aan de bewijslast. Wil de CdK zich inhoudelijk uitlaten over de verdeling van de bewijslast in deze zaak?

Vraag 3) Verzoekers in de zaak waren de gemeentes Aken, Maastricht en Wiltz (Luxemburg). Zij werden bijgestaan door de Duitse Bondslanden Rijnland-Palts en Noordrijn-Westfalen. Deze kwamen in de zaak op als ‘vrijwillig tussenkomende partij’. De provincie Limburg ontbrak echter. Heeft de CdK overwogen mede op te komen in de zaak? Is er hiertoe overleg geweest met de gemeente Maastricht? Zo nee, waarom niet?

Vraag 4) België zal in 2025 stoppen met het opwekken van kernenergie. België is echter slecht voorbereid op de energietransitie. Het nieuw te vormen Belgisch kabinet kan mogelijk nog anders beslissen. Hoe denkt de CdK over deze onzekerheid? Wil deze zijn zorgen overbrengen aan diens ambtgenoot in de provincie Luik?

Aan deze ontwikkelingen gingen afgelopen juli andere zorgwekkende gebeurtenissen omtrent Belgische kernreactoren vooraf. Volgens het Belgische Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle (hierna: FANC) zouden de scheurtjes in het reactorvat van de kernreactor Doel 3 niet groter worden. De ‘Vereniging Stop Tihange Nederland’ heeft hierop het (onvolledige) rapport geanalyseerd. De conclusies uit het rapport blijken echter onjuistheden en onvolledigheden te bevatten. Uit analyse van VSTN blijkt dat de reactorvatscheurtjes gemiddeld wel degelijk groter worden en ook in aantal toenemen in vergelijking met voorheen. De uitkomsten daarvan zijn vervolgens voorgelegd aan een nucleair consulent die de conclusies van VSTN onderschrijft: de ernst van het aantal fouten in het reactorvat Doel 3 is toegenomen. Het FANC laat echter na om inhoudelijk te reageren op de analyse, hoewel hiertoe meermaals de gelegenheid geboden is door VSTN.

Vraag 5) Is de CdK het met de PvdD-fractie eens dat het groter worden van de reactorvatscheurtjes en de toename hiervan zorgwekkend nieuws is? Zo ja, wil hij deze zorgen overbrengen aan het Rijk zodat internationaal druk uitgeoefend kan worden op België ter verbetering van de huidige situatie? Wil de CdK deze zorgen ook overbrengen aan diens ambtgenoot van de Belgische provincie Antwerpen waar de betreffende kernreactor Doel 3 zich bevindt?

Vraag 6) Is de CdK bereid om één front te vormen met zijn ambtgenoten in de provincies Zeeland en Noord-Brabant? Zo ja, wil deze dan samen optrekken tegen de Belgische kerncentrales?

Vraag 7) Wil de CdK reageren op de onjuiste conclusies in het FANC-rapport? Hoe denkt deze dat het vertrouwen van de burger in de veiligheid van de Belgische kernreactoren en de FANC kan worden hersteld?

Als antwoord op eerder gestelde schriftelijke vragen gaf de CdK aan dat “we ons moeten verlaten op de Belgische autoriteiten”, “dat het belangrijk is dat een open en directe communicatie plaatsvindt” en “dat de veiligheidssituatie echt moet zijn gegarandeerd”. Dit betreft dezelfde houding die ook door de ANVS en de Staatssecretaris is ingenomen. Iedereen lijkt te verwijzen naar het FANC, dat echter een onvolledig rapport publiceerde met de nodige onjuistheden en enkel beschikbaar is in het Frans (in het drietalige België).

Vraag 8) Vindt de CdK dan dat er sprake is “van open en directe communicatie”, zeker gezien het FANC niet bereid is de conclusies uit het analyserapport van VSTN gezamenlijk te bespreken? Houdt de CdK nog steeds vast aan het idee om qua verantwoordelijkheid te vertrouwen op de Belgische autoriteiten? Hoe denkt de CdK over het stilzwijgen van het FANC nadat het geconfronteerd werd met de onjuiste conclusies in het rapport?

Vraag 9) Iedere nieuwe reactorinspectie vindt plaats met steeds wisselende inspectiemethoden en apparatuur. Hoewel deze nieuwe inspecties minstens van het niveau moeten zijn als de voorgaande, zijn er 25 van de 253 indicaties uit 2016 niet teruggevonden in 2019 en dit zonder verdere uitleg. De VSTN eist daarom opheldering, volledige transparantie en rectificatie van het rapport. Kan de CdK zich hierin vinden? Zo ja, wil de CdK zich aansluiten bij deze eis? Zo nee, waarom niet?

Ondertussen wordt in België naarstig naar een plek gezocht om hoogradioactief kernafval voor de komende honderden jaren op te slaan. Ook locaties net ten zuiden van de provincie Limburg zijn in de beschouwingen meegenomen. Menig Limburger is daar niet blij mee: zeker op lange termijn brengt dit risico’s voor de volksgezondheid mee. Gemeenten uit het Heuvelland willen nu met Belgische grensgemeenten om tafel.

Vraag 10) Hoe denkt de CdK over het voornemen van buurland België om in directe nabijheid van de provincie Limburg hoogradioactief afval op te slaan?

Vraag 11) Is de CdK betrokken bij het grensoverschrijdende overleg? Zo nee, kan deze bij het overleg de Limburgse gemeenten bijstaan en een faciliterende rol spelen?

Bij voorbaat dank voor beantwoording van deze vragen binnen de daarvoor geldende termijn.

Met vriendelijke groet,

Peter Loomans

Partij voor de Dieren